Poszukiwanie pracy
Czy planuje pani ciążę, czyli niedozwolone pytania rekrutacyjne
Podczas rozmowy kwalifikacyjnej pracodawca nie ma prawa pytać o plany rodzinne, wyznanie religijne czy orientację seksualną. Tematy te jednak nadal bywają poruszane podczas rozmów z kandydatami do pracy
Dzieje się tak pomimo licznych kampanii informacyjnych oraz rosnącej świadomości Polaków – zarówno pracowników, jak i pracodawców – w zakresie prawnych i moralnych ograniczeń. Zgodnie z art. 221 §1 kodeksu pracy pracodawca ma prawo uzyskać od kandydata do pracy wyłącznie informacje umożliwiające identyfikację personalną (imię, nazwisko, adres, datę urodzenia) oraz dotyczące wykształcenia oraz przebiegu jego dotychczasowego zatrudnienia.
Pracodawcy jednak chcą poznać kandydata bardzo dokładnie zanim przyjmą go do pracy, stąd próby uzyskania bardziej osobistych informacji, często w sposób bezpośredni.
Pracodawca chce poznać plany rodzinne
Szczególnie często poruszanym, a jednocześnie społecznie drażliwym tematem w przebiegu procesu rekrutacyjnego, jest sprawa macierzyństwa kandydatki. Z badań MillwardBrown SMG/KRC i Fundacji Świętego Mikołaja wynika, że aż 15 proc. kobiet było wypytywane przez potencjalnego pracodawcę o plany dotyczące ciąży.
Kobiety są jednak bardzo często świadome swoich praw i nie przyznają się do planów poszerzenia rodziny, wiedząc, że deklaracja bezwzględnej dyspozycyjności może pomóc im w otrzymaniu pracy. Jako, że pracodawca nie ma prawa pytać o tego typu kwestie, kobiety nie mają obowiązku odpowiadać szczerze, bądź mogą odmówić udzielenia odpowiedzi.
– Do najczęściej polecanych w Internecie technik należą: uciekaj w ogólniki, zareaguj błyskotliwą ripostą, albo... kłam – zauważa Izabela Kielczyk, psycholog biznesu, coach. – W jednym z serwisów internetowych znalazłam nawet interpretację, zgodnie z którą kłamstwo w odpowiedzi na pytanie pracodawcy dotyczące planowanej ciąży można zaklasyfikować jako usprawiedliwione działanie w ramach tzw. „obrony koniecznej". Strategie polegające na stanowczej odmowie odpowiedzi albo bezgranicznej szczerości w rozmowie z pracodawcą zwykle określane są mianem ryzykownych i grożących pogrzebaniem szans na podjęcie pracy. Tymczasem kandydat ma prawo nie odpowiadać na pytania, które dotyczą jego prywatności lub godzą w jego godność osobistą. Nie zawsze musi to być równoznaczne z zaprzepaszczeniem szans na pracę. Niektórzy pracodawcy doceniają asertywność – dodaje.
Praktyka pokazuje, że obawy pracowników często jednak bywają uzasadnione. Z badań MillwardBrown SMG/KRC i Fundacji Świętego Mikołaja wynika, że aż 22 proc. kobiet deklaruje, że spotkało się z negatywną reakcją pracodawcy na informację o niewykluczonej ciąży.
Asertywność i pewność siebie w cenie
Celem organizacji rekrutującej pracowników jest pozyskanie osób zgodnych z profilem stanowiskowym oraz zaangażowanych i dyspozycyjnych. Należy mieć na uwadze, że nie oznacza to, że kobieta planująca dzieci automatycznie nie spełnia tych wymogów. Często okazuje się, że osoba teoretycznie w pełni dyspozycyjna pracuje znacznie gorzej niż matka w kolejnej ciąży, której zależy na zatrudnieniu i jest mistrzem efektywnej organizacji dnia pracy.
Niedoświadczony rekruter może popełnić błąd związany ze stosowaniem uproszeń, np. „nie zatrudnię tej pani, bo nie chciała odpowiedzieć na pytanie o plany reprodukcyjne, a jest w takim wieku, kiedy się myśli o poszerzeniu rodziny". Doświadczony potrafi rozpoznać kłamstwo, a z drugiej strony docenić asertywną wypowiedź w kwestii tematów wrażliwych. - Podstawowym prawem asertywności jest "ja mam prawo pytać, ty masz prawo odpowiedzieć". Zatem prawo, a nie obowiązek. Moim zdaniem kategoria szczerości nie jest kategorią biznesową, lecz moralną. Odpowiadamy zgodnie z celem, jaki chcemy osiągnąć – przekonuje dr Joanna Mesjasz, psycholog biznesu z Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu. - Najlepiej promują się osoby o wysokiej samoświadomości i realnym poczuciu własnej wartości – dodaje.
Lepszym rozwiązaniem może być zatem udzielenie odpowiedzi w stylu „nie wykluczam takiej opcji za 2-3 lata, jednak obecnie chciałabym poświęcić się pracy" niż kłamanie, które bardzo często da się od razu wykryć. Kolejną kwestią jest to, że w dzisiejszym zmiennym świecie bardzo ciężko jest planować każdy fragment swojego życia. - Nie można ze 100% prawdopodobieństwem przewidzieć, że nie zdarzy nam się w niedalekiej przyszłości coś, co zmieni istotnie nasze podejście do zagadnień macierzyństwa, np. poznamy partnera, który wyda się być idealnym ojcem dla naszych dzieci i zapadnie decyzja – sugeruje dr Mesjasz. Macierzyństwo to jednak nie koniec świata - firmy muszą się nauczyć motywować pracowników poprzez przyjazne i aktywujące do pracy podejście do pracowników-mam.
Przeczytaj więcej o: ciąża, jak odpowiadać, macierzyństwo, niedozwolone, plany, pytania rekrutacyjne
Rekomenduj artykuł Oddano głosów:
