OFE
Zmniejszy się rola OFE na warszawskim parkiecie?
Fundusze emerytalne zarabiały na akcjach KGHM oraz obligacjach skarbowych. Rośnie też ich rola jako inwestorów na warszawskiej giełdzie. To może jednak się zmienić
Otwarte fundusze emerytalne najwięcej nominalnie zarobiły na akcjach spółki KGHM Polska Miedź (3,5 mld zł) oraz na obligacjach skarbowych (zyski w przypadku pojedynczych instrumentów przekraczają 1 mld zł) w okresie wrzesień 2008-wrzesień 2011 r.) - wynika z danych Komisji Nadzoru Finansowego (KNF). Relatywnie duże straty (po ponad pół miliarda zł) OFE odnotowały na inwestycjach w akcje spółek Cersanit, Polimex-Mostostal, PBG, CEDC i Globe Trade Centre. Spore straty przyniosły także akcje Asseco Poland, JSW, PGE, Elektrobudowa oraz Getin.
Z ostatniego raportu KNF podsumowującego działalność funduszy emerytalnych w okresie 30 września 2008 r. - 30 września 2011 r. wynika, że spadki na giełdzie wykorzystywały one do nowych zakupów akcji na GPW. W ujęciu kwartalnym, transakcje kupna instrumentów udziałowych, jakie przeprowadzały OFE, miały zawsze wartość większą niż realizowane przez nie transakcje sprzedaży.
W 3-letnim analizowanym przez nadzór okresie saldo transakcji na instrumentach udziałowych wyniosło 35,5 mld zł. W drugim kwartale 2010 roku było najwyższe - 5,5 mld zł. W ciągu trzech kwartałów minionego roku OFE wydały na zakupy 8,4 mld zł. Wartość portfela akcji notowanych na krajowym parkiecie wyniosła z kolei 69,1 mld zł na koniec września ubiegłego roku.
57,8 mld zł to zysk netto funduszy emerytalnych od początku działalności OFE (1999 rok) do końca września 2011 roku, po powiększeniu o opłatę za zarządzanie, jest to kwota 62,9 mld zł Wyraźnie rosła siła OFE na giełdzie. Na koniec września 2011 roku udział OFE w kapitalizacji GPW kształtował się na poziomie 10,5 proc. (udział OFE w kapitalizacji tylko polskich spółek wynosił 14,1 proc., wzrost z 9,4 proc.), podczas gdy trzy lata wcześniej wynosił zaledwie 5,6 proc. Z kolei udział OFE we free float na GPW na dzień 30 września 2011 roku wyniósł 22,7 proc. (33,1 proc. w odniesieniu do spółek polskich, wzrost z 23,4 proc.) w porównaniu z 11 proc. przed trzema latami.
Mniejsza rola OFE?
Według nadzorcy rynku ograniczenie wysokości składek kierowanych do OFE (z 7,3 proc. podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne do 2,3 proc. od 1 maja 2011 roku) może w długim okresie, przy równoczesnym braku pełnego wykorzystania przez OFE możliwości większego zaangażowania w akcje notowane na GPW (stopniowe podnoszenie limitu inwestycyjnego z 40 proc. do aż 90 proc. w 2034 roku), pomniejszyć znaczenie segmentu OFE jako uczestnika GPW.
Od tego roku udział akcji w portfelach OFE może wynieść do 45 proc. aktywów netto. Jak podkreśla nadzór, ze względu na złe nastroje panujące na rynkach kapitałowych i nienajlepsze krótkoterminowe prognozy ekonomiczne, w najbliższej przyszłości nie należy się spodziewać zwiększenia zaangażowania funduszy emerytalnych w tej grupie aktywów. Większy wzrost aktywności OFE na rynku akcji może wystąpić w średnim i długim okresie pod warunkiem poprawy sytuacji gospodarczej i związanej z tym koniunktury giełdowej.
Na koniec września 2011 roku udział papierów wartościowych Skarbu Państwa w portfelach OFE (53,5 proc.) był bliski historycznego minimum, jednak wartość portfela obligacji była nieznacznie niższa od maksymalnego notowanego poziomu (118,5 mld zł). Główne przyczyny tego zjawiska to:
- efekt wyparcia spowodowany objęciem przez OFE znacznej części emisji obligacji BGK emitowanych na rzecz Krajowego Funduszu Drogowego i objętych gwarancjami Skarbu Państwa;
- ponad połowa składki skierowanej do OFE w ostatnich 3 latach została zainwestowana w instrumenty udziałowe.
OFE wciąż jednak stanowią stabilne źródło finansowania zadłużenia Skarbu Państwa. Udział OFE w finansowaniu zadłużenia krajowego SP na koniec września 2011 roku wyniósł blisko 22,3 proc. i zmniejszył się o 1,4 pkt proc. w porównaniu do poziomu sprzed 3 lat.
Zalecenia do zmian
W okresie analizowanym przez nadzór (30 września 2008 roku – 30 września 2011 roku) zarządzający aktywami OFE musieli się zmierzyć z najpoważniejszym kryzysem finansowym w ponad dwunastoletniej historii tych instytucji. Według nadzorcy wyniki inwestycyjne zostały zdeterminowane przez wywołaną kryzysem dekoniunkturę na rynku finansowym, ale wraz z powrotem optymizmu i wzrostami cen akcji, część strat została odrobiona. Druga fala kryzysu związana z zadłużeniem państw i trudną sytuacją w strefie euro spowodowały dużą zmienność i niepewność na rynku, co ponownie negatywnie wpłynęło na wyniki inwestycyjne OFE.
Przeczytaj więcej o: KNF, OFE, akcje, inwestycje, obligacje, raport
Rekomenduj artykuł Oddano głosów:
