Państwowy kredyt wyłącza uwłaszczenie

źródło: www.sxc.hu

+zobacz więcej zdjęć

Nie można uzyskać odrębnej własności lokalu w budynku wybudowanym z kredytu objętego rządowym programem popierania budownictwa mieszkaniowego

Sąd Najwyższy w wyroku (sygnatura akt II CSK 366/10) stwierdził, że zakaz ten nie dotyczy mieszkań znajdujących się w budynkach postawionych z wykorzystaniem preferencyjnych kredytów, jeśli budowę tych mieszkań spółdzielnia sfinansowała w całości wkładem budowlanym. Tak było w wypadku lokum Janiny S.

Jej mąż zawarł w czerwcu 2002 r. z SM Słowianin umowę przedwstępną nabycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu i wpłacił cały wkład budowlany. Spółdzielnia sfinansowała budowę tego domu w 70 proc. kredytem z Krajowego Funduszu Mieszkaniowego (zlikwidowany w 2009 r.; preferencyjne kredytowanie budownictwa społecznego w programach rządowych przejął Bank Gospodarstwa Krajowego). Wkład wpłacony przez męża Janiny S. posłużył do zgromadzenia środków własnych na tę inwestycję.

Janina S., na którą przeszło spółdzielcze własnościowe prawo do tego lokalu, zwróciła się do spółdzielni o wyodrębnienie jego własności i przeniesienie jej na nią. Spółdzielnia odmówiła. Powołała się na art. 12¹ ust. 2 ustawy z 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych oraz ówczesny art. 20 ust. 2 ustawy z 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego. Pierwszy z tych przepisów zakazuje spółdzielniom przenoszenia własności mieszkania „w budynku wybudowanym z udziałem środków pochodzących z kredytu udzielonego przez BGK ze środków KFM lub w ramach realizacji rządowych programów popierania budownictwa mieszkaniowego”. Z kolei w art. 20 ust. 2 ustawy z 1995 r. zapisano, że lokale mieszkalne wybudowane z wykorzystaniem kredytu z KFM nie mogą być pod rygorem nieważności wyodrębniane na własność. Teraz taką samą co do istoty treść ma art. 15e ust. 2 tej ustawy.

Janina S. wystąpiła przeciw spółdzielni do sądu z żądaniem zobowiązania jej do złożenia oświadczenia woli o wyodrębnieniu własności swego mieszkania i przeniesieniu jej na nią. Prawomocny wyrok sądu potwierdzający ten obowiązek jest podstawą wpisu prawa własności w księdze wieczystej (art. 64 kodeksu cywilnego).

Sąd I instancji uwzględnił żądanie Janiny S., ale sąd II instancji przyznał rację spółdzielni. Uchylił wyrok i żądanie to oddalił. W skardze kasacyjnej Janina S. zarzuciła naruszenie art. 12¹ wskutek błędnego przyjęcia, że jeśli choć jeden lokal w budynku był wybudowany z kredytu wskazanego w tym przepisie, to zakazem wyodrębniania własności objęte są wszystkie inne lokale mieszkalne w nim. Odwołała się też do art. 17 ustawy z 2009 r. o zmianie ustawy o poręczeniach i gwarancjach oraz obowiązującego dziś art. 15e ust. 2 ustawy z 1995 r., w których zakaz ten odniesiono wyraźnie wyłącznie do lokali wybudowanych ze wsparciem państwa.

Sąd Najwyższy skargę kasacyjną uwzględnił i przywrócił korzystny wyrok sądu I instancji. Podzielił twierdzenie Janiny S., że zakaz wyodrębniania własności dotyczy wyłącznie lokali wybudowanych z państwowym wsparciem, a nie wszystkich mieszkań w budynku. Sędzia Wojciech Katner zwrócił uwagę na brak korelacji między treścią art. 12¹ ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych a przepisami ustaw dotyczących preferencyjnego finansowania budownictwa mieszkaniowego: art. 15e ust. 2 ustawy z 1995 r. i art. 17 nowelizacji z 2009 r.

– Gdyby się ograniczyć do wykładni językowej art. 12¹, można by dojść do takich wniosków jak sąd II instancji – mówił sędzia. – Jednakże pierwszorzędne znaczenie mają przepisy dotyczące finansowania budownictwa mieszkaniowego, a nie ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych. Z ustaw tych wynika, że zakaz wyodrębniania własności odnosi się do lokali mieszkalnych, a nie budynków. Także wykładnie celowościowa, systemowa i historyczna przemawiają za uwzględnieniem racji powódki – tłumaczył.

– W orzecznictwie SN podstawowe znaczenie ma wykładnia językowa. Jeśli jednak rodzi ona oczywistą niesprawiedliwość i pokrzywdzenie, należy rozstrzygnąć tak, jak zrobił to sąd I instancji – stwierdził sędzia.

sygnatura akt II CSK 366/10