Kto decyduje o bankructwie państw i spółek

Instrumenty CDS są polisą chroniącą przed bankructwem dłużnika. Procedura jej uruchomienia nie jest prosta

Bank sprzedający CDS (Credit Default Swaps) inwestorom i okresowo pobierający opłatę za tę formę ubezpieczenia musi wypłacić „polisę" wtedy, gdy dochodzi do tzw. wydarzenia kredytowego, czyli gdy dłużnik przestaje spłacać swoje zadłużenie lub zaczyna je restrukturyzować. Zaistnienie wydarzenia kredytowego nie jest jednak tak oczywiste, jakby się zdawało. Jeśli sprzedawca CDS polubownie nie dogada się z nabywcą tego instrumentu, czy zasadna jest wypłata odszkodowania, wówczas sprawę rozstrzyga branżowa organizacja – Międzynarodowe Stowarzyszenie Swapów i Derywatów (ISDA).

Zawiłości związane ze spłatą CDS najlepiej obrazuje przypadek Grecji. Agencje ratingowe ostrzegają, że negocjowana z prywatnymi wierzycielami wymiana greckiego długu zostanie uznana przez nie za „selektywne bankructwo", czyli niewypłacalność na części obligacji. Na pierwszy rzut oka wygląda to jak wydarzenie kredytowe. ISDA wskazuje jednak, że  prawdopodobnie nie uzna wymiany greckiego długu przez prywatnych inwestorów za zdarzenie uruchamiające spłatę CDS. Kluczem do decyzji ISDA ma być to, na ile dobrowolna będzie operacja wymiany, czyli jaka część inwestorów weźmie w niej udział, czy będą w jakiś sposób przymuszeni do uczestnictwa w operacji, czy nie poniosą na niej nadmiernych strat. Brak uznania wydarzenia kredytowego będzie oznaczał, że CDS nie zostaną uruchomione.

70 procent nominalnej wartości obligacji – takie straty mogą ponieść inwestorzy na operacji wymiany greckiego długu

Jak będzie wyglądała procedura oceny, czy Grecja zbankrutowała? Zbierze się specjalna komisja ISDA, w skład której wejdzie dziesięciu sprzedawców instrumentów pochodnych i pięciu zarządzających funduszami. To właśnie ona podejmie wiążącą dla inwestorów decyzję. Część analityków wskazuje, że w komisji mogą zasiadać przedstawiciele banków, które straciłyby finansowo na uruchomieniu CDS. Nie można również wykluczyć nacisków zewnętrznych. „Financial Times" podawał w 2011 r., że minister finansów jednego z krajów strefy euro zadzwonił do członka władz ISDA i powiedział mu, że trzeba za wszelką cenę uniknąć konieczności spłaty greckich CDS.

Decyzja w sprawie Grecji na pewno wpłynie na to, jak w przyszłości inwestorzy będą traktowali rynek CDS. – Przed

ISDA stoi ważna decyzja. Jeżeli uzna, że Grecja nie zbankrutowała, choć będzie powszechne przeświadczenie o jej plajcie, może to zachwiać wiarą w rynek CDS. Czy warto będzie po czymś takim wydawać pieniądze na ten rodzaj zabezpieczenia? – wskazuje Gary Jenkins, strateg z Evolution Securities.

Część inwestorów może się wówczas wycofać z rynku CDS, a znaczenie tego instrumentu spadnie. Możliwym, ale nieco mniej prawdopodobnym następstwem restrukturyzacji greckiego długu zgodnie z planowanym schematem może być zahamowanie tendencji do coraz większej standaryzacji kredytowych derywatów, umożliwiającej ich centralne rozliczanie. Zrażeni postawą ISDA uczestnicy rynku CDS mogliby zacząć w kontraktach tego typu sami wyliczać, co dokładnie uważają za „wydarzenie kredytowe", zamiast polegać na definicjach ISDA.