Rozmowa
Strefa euro z dystansem
- Czuję narastającą irytację. Między RPP a NBP wybuchł konflikt, który nie miał żadnych merytorycznych przesłanek - mówi prof. Dariusz Filar, członek Rady Gospodarczej przy Premierze w rozmowie z Jakubem Kuraszem (z „Rzeczpospolitej” i Cezarym Szymankiem z Radia PiN
"Rz": Pan się śmieje czy płacze, patrząc na konflikt między RPP a zarządem NBP?
prof. Dariusz Filar: Czuję narastającą irytację. Wybuchł konflikt, który nie miał żadnych merytorycznych przesłanek. I na domiar złego konflikt ten uległ upublicznieniu.
Kto ma rację?
Ustawa o NBP mówi, że bank tworzy rezerwę na ryzyko kursowe, a uchwała RPP nr 9 z 19 grudnia 2006 roku, która obowiązywała do ostatniego posiedzenia RPP, konkretyzowała zapis ustawy, stwierdzając między innymi, że przy szacowaniu rezerwy uwzględnia się w szczególności przychody niezrealizowane powstałe w wyniku zmian kursu złotego. Zarząd NBP przedstawił wyliczenie rezerwy, w którym nie było nawet śladu takiego uwzględnienia, a więc po prostu obowiązującą uchwałę RPP zignorował. A jeżeli w pełni respektowalibyśmy literę i ducha tej uchwały, to w świetle tego, co już wiem o cząstkowych elementach wyniku NBP, wysoki wynik finansowy za 2009 rok byłby całkowicie uzasadniony. Mówię o zysku rzędu 7 – 8 mld zł, najprawdopodobniej bliżej 8 mld.
Ale choć mówi się o kompromisie, końca sporu nie widać. RPP zmienia uchwałę, potem zmienia zmienioną. Polityka, troska o rezerwy walutowe czy nieprecyzyjność przepisów?
Uchwała z grudnia 2006 r. była według mnie wystarczająco precyzyjna. Myślę, że obie strony zapędziły się w konflikcie – najpierw zarząd bardzo asekuracyjnie i niezgodnie z obowiązującą uchwałą wyliczył rezerwę, później RPP, pragnąc wywrzeć bezpośrednią presję na zarząd, zbyt pochopnie zmieniła uchwałę. Z takich konfliktów bardzo trudno wyjść z twarzą, ale jest to niezbędne!
Powiedziałby pan to samo, gdyby był prezesem NBP?
Słowo w słowo.
Dzwonił już ktoś z taką propozycją?
Nikt nie dzwonił, tylko rynek finansowy spekuluje i plotkuje. Ale ja zbyt wiele lat pracowałem na tym rynku, by nie wiedzieć, że leży to w jego naturze.
Wracając do zysku NBP, drukarnie powinny wobec tego lada chwila ruszyć z pracą i wydrukować 8 miliardów złotych. A te w walizkach na drugą stronę Świętokrzyskiej…
Jest sprawą oczywistą, że wpłata zysku NBP do budżetu to pieniądz emisyjny. Ale przy dzisiejszej zgodnej z celem inflacji ograniczonej dynamice kredytu i umiarkowanym poziomie wzrostu gospodarczego skala wzrostu emisji jest uzasadniona i w niczym nie ogranicza bezpieczeństwa banku centralnego.
Ministerstwo Finansów pracuje już nad budżetem na 2011 rok. A tu wybory... będzie pokusa, by w budżecie umieścić stymulatory pozytywnych nastrojów elektoratu?
Nie sądzę. Problem jest w tym, że część wydatków elastycznych jest bardzo mała. W roku wyborczym raczej nie uda się ograniczyć wydatków sztywnych, bo to są kwestie ustawowe. Ale w dłuższej perspektywie jest to nieuchronne.
Niewyborczy, ale także nieporządkujący i niestymulujący?
Wielkich obietnic raczej nie będzie, ale obawiam się, że może zabraknąć odpowiedniej determinacji, by ciąć jeszcze głębiej.
Zostanie popełniony grzech zaniechania?
Istnieje takie niebezpieczeństwo.
Mówi to pan jako profesor ekonomii czy członek Rady Gospodarczej przy Premierze?
Jako profesor ekonomii, który rozumie kontekst polityczny.
A radę też to zajmuje?
Nie. Rada jest skoncentrowana na recenzowaniu na użytek premiera propozycji rozwiązań systemowych. Na przykład ostatnio na kwestii ładu korporacyjnego w spółkach z dominującym udziałem Skarbu Państwa.
Czyli jak ominąć ustawę kominową?
Nie tylko. Chodzi nam o to, by coś zrobić z dramatyczną kwestią niestabilności kadr w państwowych spółkach. Zarząd w optymalnych warunkach powinien działać co najmniej trzy, cztery lata. A rady nadzorcze jeszcze dłużej. Tymczasem w Polsce rotacja na tych stanowiskach ma charakter permanentny. Są spółki, gdzie zmieniają się już nie dziesiątki, ale setki ludzi w bardzo krótkim czasie. To jest dla firm zabójcze.
Ale to przecież są polityczne konfitury. Jak chcecie zakazać do nich dostępu?
Przeczytaj więcej o: dariusz, nbp
Rekomenduj artykuł Oddano głosów:
