Polacy nie nawykli do oszczędzania na starość

źródło: Rzeczpospolita

Według ekspertów tylko ok. 200 tys. osób wpłaca pieniądze na ike

+zobacz więcej zdjęć

Na koniec 2010 r. instytucje finansowe prowadziły 790 tys. indywidualnych kont emerytalnych. To mniej niż rok wcześniej. Zgromadzone aktywa zwiększyły się jednak o ponad 0,5 mld zł

W ostatnim kwartale ubiegłego roku liczba indywidualnych kont emerytalnych nadal spadała. Według danych zebranych przez nas od 27 instytucji finansowych: banków, firm ubezpieczeniowych, towarzystw funduszy inwestycyjnych oraz domów maklerskich, liczba prowadzonych kont wyniosła 782,5 tys., ponad 17 tys. mniej niż jeszcze rok wcześniej.

W odniesieniu do całego rynku liczba prowadzonych kont może wynieść ok. 790 tys., wobec ponad 809 tys. na koniec 2009 r. – jak wynika z danych Komisji Nadzoru Finansowego. Zdaniem ekspertów liczba aktywnych kont, czyli takich, na które wpływa składka, jest jeszcze niższa i może wynieść zaledwie ok. 200 tys.

W ubiegłym roku na konto można było maksymalnie wpłacić prawie 9,6 tys. zł, w tym roku kwota ta wzrosła do nieco ponad 10 tys. Rzadko kto wykorzystuje jednak pełen limit wpłat. Średnia wpłata w roku wynosi od 2 do 3 tys. zł.

Najwięcej Polaków oszczędza dodatkowo na emeryturę w towarzystwach ubezpieczeń – ponad pół miliona, a następnie w funduszach inwestycyjnych (mniej niż 200 tys.). Najmocniej spada liczba kont w bankach. W domach maklerskich – rośnie. Ale liczba kont w tych ostatnich instytucjach to zaledwie 2 proc. wszystkich rachunków emerytalnych na rynku.

– Wynika to z większej świadomości, czym jest IKE, wśród inwestorów giełdowych, jak również z zalet takiej formy konta emerytalnego. IKE umożliwia uniknięcie podatku od zysków kapitałowych – mówi Jacek Tyszko, ekspert Domu Maklerskiego BOŚ.

To właśnie konto maklerskie daje w stosunku do innych form najszersze możliwości pomnażania kapitału. – Koszty prowadzenia i opłaty transakcyjne są relatywnie najniższe. Konto takie wymaga samodzielności w podejmowaniu decyzji i ponoszeniu ryzyka – ocenia Tyszko.

Aktywa zgromadzone na IKE w 27 instytucjach wynoszą 2,75 mld zł i wzrosły w ciągu roku o jedną czwartą. Mimo spadku liczby rachunków aktywa się zwiększały, bo sytuacja na rynku finansowym była dobra w 2010 r. - rosły ceny akcji. Dla całego rynku aktywa mogły przekroczyć nawer 3 mld zł, wobec 2,2 mld zł na koniec 2009 r.

Liderem rynku IKE są ING Życie oraz Pioneer Pekao TFI.

– Jeśli chodzi o saldo wpłat, to rok 2010 był jednym z najsłabszych od powstania IKE. Wpłaty były na poziomie roku 2009 i stanowiły 32 proc. w stosunku do roku najlepszego, czyli 2007 – mówi Krzysztof Lewandowski, prezes Pioneer Pekao TFI.

Jego zdaniem dane pokazują, że IKE w takiej formie jak obecnie nie staną się istotnym elementem długoterminowego oszczędzania na emeryturę. Dyskusja o reformie OFE nie przekłada się na większą świadomość społeczeństwa dotyczącą konieczności indywidualnej troski o emeryturę.

Jak wskazują przedstawiciele rządu, w ostatnim czasie z obowiązkowego systemu emerytalnego, czyli z ZUS i OFE, Polacy mogą liczyć na stopę zastąpienia (relację emerytury do ostatniego wynagrodzenia) na poziomie około 30 proc. Dziś przy średniej pensji rzędu 3,5 tys. zł dawałoby to około 1 tys. zł. W parlamencie toczą się prace nad obywatelskim projektem Komitetu Razem wprowadzającym ulgi dla oszczędzających w IKE. Zakłada on roczny odpis od podatku dochodowego wynoszący maksymalnie 4,8 tys. zł.

Subkonto w ZUS waloryzowane wzrostem PKB

Dziś poznamy projekt zmian w systemie emerytalnym. Rząd chce zmniejszyć składkę, która trafia do OFE. Zamiast 7,3 proc., od kwietnia mają dostawać 2,3 proc. Docelowo od 2017 r. ma to być 3,5 proc. To oznacza, że większa część składki będzie szła do ZUS na nowe subkonto. Pieniądze tam gromadzone będą waloryzowane nominalnym wzrostem PKB. W piątek pojawiły się informacje, że zostanie zachowane dziedziczenie składek na nowym koncie w ZUS. I tak będzie. Ma być również stopniowo zwiększany limit inwestycji OFE w akcje. Polacy będą mogli też dodatkowo wpłacać do OFE i III filara (np. IKE) z możliwością odliczenia od podstawy opodatkowania, ale ograniczone wysokością zarobków. Rząd rozważa też zmiany w systemie rentowym.