Dzierżawa ziemi przynosi coraz większe zyski

źródło: Rzeczpospolita

Od wejścia do UE dzierżawa gruntów podrożała dwukrotnie. Stawki są jednak nadal mniejsze niż w zachodniej Europie.

autor: Michał Walczak

źródło: Fotorzepa

+zobacz więcej zdjęć

Co piąte gospodarstwo dzierżawi grunty – ale najczęściej bez umowy

Wydzierżawienie hektara gruntów rolnych kosztuje średnio 420 zł rocznie. Ale w Wielkopolsce za ziemię dobrej klasy trzeba zapłacić około tysiąca złotych.

– W czasach kryzysu nikt nie chce pozbywać się ziemi, dlatego jest coraz większe zapotrzebowanie na dzierżawę i jej stawki będą rosły – ocenia prof. Alina Sikorska z Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.

Ceny dzierżaw Agencji Nieruchomości Rolnych (ANR) w II kw. są o 19 proc. wyższe niż rok temu. ANR ogranicza podpisywanie takich umów i stara się jak najwięcej gruntów sprzedawać. To spowodowało jeszcze większy impuls do wzrostu cen dzierżawy.

Ceny dzierżaw nie rosły w ostatnich latach tak szybko, jak ceny ziemi w transakcjach sprzedaży. Teraz ten trend się odwraca. – Cena dzierżawy ziemi rolnej w istotnym stopniu skorelowana jest z jej lokalizacją – wskazuje Monika Dybciak, analityk Banku BGŻ.

Według jej szacunków w części regionów nabycie ziemi na cele dzierżawy nie zapewni jeszcze inwestorowi w krótkim, a nawet średnim okresie zwrotu kosztów. – Ale np. w województwach wielkopolskim czy kujawsko-pomorskim ceny dzierżawy są wyższe, a co za tym idzie, zwrot z takiej inwestycji będzie szybszy. Szczególnie w przypadku gruntów o wysokiej klasie, bo ich wartość wzrasta relatywnie szybciej niż gruntów słabych – dodaje Dybciak.

Ceny dzierżawy w Polsce są wciąż niższe niż na zachodzie Europy. Według Eurostatu w Holandii, gdzie popyt na grunty rolne jest bardzo duży, koszt dzierżawy hektara wynosił w 2008 r. średnio 469 euro, w Hiszpanii 168 euro, w Polsce zaś w umowach prywatnych było to rocznie 129 euro, a w umowach z Agencją Nieruchomości Rolnych 139 euro za hektar.

Dotąd rolnicy byli niechętni dzierżawom. Kryzys ograniczył jednak ich możliwości zakupu ziemi i utrudnił dostęp do kredytów, więc masowo zaczęli zawierać (najczęściej nieformalne) umowy dzierżawy. Jak ocenia prof. Sikorska, w krajach Europy Zachodniej 40 proc. gruntów rolnych jest użytkowane w formie dzierżaw. A w Polsce szacuje się, że 20 proc. gospodarstw indywidualnych dzierżawi ziemię.

– Obserwowanym ostatnio zjawiskiem, szczególnie wśród inwestorów z kapitałem zagranicznym w regionach północnej Polski, jest inwestycja w zakup ziemi i budowa farm wiatrowych na jej części oraz dzierżawa pozostałych terenów na cele rolne – wskazuje Dybciak.

Słabością polskich dzierżaw jest to, że ciągle zbyt rzadko mają sformalizowany charakter i od umów między kontrahentami zależy, kto dostaje wtedy unijne dopłaty bezpośrednie. Zgodnie z unijnym prawem powinien to być dzierżawca, w praktyce jednak jest to często właściciel.

Coraz mniej państwowych gruntów trafia do dzierżawców. Najwięcej ziemi Agencja Nieruchomości Rolnych miała w dzierżawie w 1996 r. – było to 2,9 mln ha. Obecnie w dzierżawie ma 1,65 mln ha, głównie w województwach Polski zachodniej i północnej. Grunty te stanowią aż 11 proc. ziemi, do której przysługują dopłaty bezpośrednie w Polsce. Dzierżawcy płacą agencji średnio ok. 150 zł rocznie za hektar.