IKE
Nieprawidłowości w umowach IKE
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wszczął 13 postępowań o naruszenie zbiorowych interesów konsumentów przez instytucje finansowe w umowach IKE. Liczba naruszeń najdłuższa jest w BRE Banku, ING Życie oraz PKO BP i SKOK Życie
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów przyjrzał się umowom zawieranym przez instytucje finansowe z klientami w ramach indywidualnych kont emerytalnych (IKE). Służą one do dodatkowego gromadzenia pieniędzy na emeryturę.
Kontroli zostało poddanych 25 instytucji finansowych, które oferują IKE. W tym siedem banków, trzy domy maklerskie, dziesięć towarzystw funduszy inwestycyjnych oraz pięć firm ubezpieczeniowych.
- Przedsiębiorcy zostali wybrani na podstawie największej wartości zgromadzonych środków oraz losowo. Nieprawidłowości stwierdziliśmy w przypadku 16 firm – mówi Małgorzata Krasnodębska-Tomkiel, prezes UOKiK.
W przypadku 13 instytucji zostało wszczęte postępowanie w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Urząd ma też plan skierowanie do sądu 8 pozwów na stosowanie przez firmy klauzul niedozwolonych. Dotyczą przede wszystkim domów maklerskich oraz firm ubezpieczeniowych.
- Celem nie jest piętnowanie, ale edukacja przedsiębiorców. Liczymy, że wyciągną wnioski i poprawią wzorce - mówi Małgorzata Krasnodębska-Tomkiel.
Nie dotyczy to tylko instytucji, które zostały skontrolowane, ale także pozostałych, które oferują IKE. To także przestroga dla tych instytucji, które chcą oferować nowe konto – indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego (od tego roku wpłaty na te konto można odpisać od podstawy opodatkowania).
Zobacz pełen raport z kontroli UOKiK
Zarzuty UOKiK dotyczą głównie stosowania postanowień naruszających interesy ekonomiczne konsumentów. Zastrzeżenia Urzędu wzbudziło ograniczenie oszczędzającym na emeryturę prawa do decydowania o zgromadzonych środkach. Ponadto prezes zakwestionowała pozbawianie konsumentów prawa wyboru subfunduszy, w których chcieliby ulokować środki w przypadku likwidacji jednego z nich. Oraz braku indeksacji sumy ubezpieczenia i nadmiernych wymagań przy wypłacie środków.
Dorota Grudzień-Barbachowska, dyrektor delegatury UOKiK w Warszawie wymieniała w czasie spotkania z dziennikarzami najczęstsze „przewinienia" instytucji finansowych.
- Firmy ubezpieczeniowe bezpodstawnie zaliczają wpłaty na IKE na ochronę ubezpieczeniową – mówi Grudzień-Barbachowska.
Warto zaś podkreślić, że roczny limit wpłat na IKE (10 578 zł w 2012 r.) nie obejmuje ochrony ubezpieczeniowej. Za to trzeba zapłacić dodatkowo.
- Instytucje finansowe stosują naruszenia jeśli chodzi o termin wypłaty pieniędzy. Ustawa jasno precyzuje zaś, że mają na to 14 dni. Do tego wymagają dodatkowych dokumentów w procedurze wypłaty środków z IKE. W tym względzie ustawa także jasno precyzuje co jest wymagane. Żądanie dodatkowych dokumentów może być niekorzystne dla klientów – mówi Dorota Grudzień-Barbachowska.
Poza tym firmy wyłączają też możliwość dokonania częściowego zwrotu pieniędzy z konta IKE, co jest niezgodne z prawem.
Wśród niedozwolonych klauzul urząd wymienia wyłączenie lub istotnie ograniczanie odpowiedzialności względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. A także np. odwoływanie się do postanowień, z którymi konsument nie miał możliwości zapoznać się przed podpisaniem umowy, ograniczanie działania przez pełnomocnika, nieuzasadniona redukcja świadczeń.
- Część tych nieprawidłowości może mieć przyczynę w tym, że instytucje łączą IKE z innymi produktami – mówi Iwona Torzewska, dyrektor Departamentu Ochrony Klientów w Komisji Nadzoru Finansowego.
Zdaniem przedstawicieli urzędu antymonopolowego instytucje finansowe naruszają przepisy nie tylko ustawy o indywidualnych kontach emerytalnych ale także prawo bankowe czy przepisy dotyczące umów ubezpieczenia osobowego.
Wśród instytucji finansowych wobec których urząd wszczął postępowanie w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów są: BGŻ, Bank Millennium, BRE Bank, PKO BP, BZ WBK AIB TFI, TFI BNP Paribas Polska, Legg Mason TFI, Millennium TFI, TFI PZU, Allianz Życie, ING Życie, PZU Życie, SKOK Życie.


